چرا به حضرت مهدی علیه السلام قائم گفته می شود؟ و چرا مردم به هنگام شنیدن این لقب از امام زمان از جا بر می خیزند؟

قائم یعنی قیام کننده و حضرت در برابر اوضاع سیاسی و انحرافات اجتماعی و دینی قیام می کنند و عالم را پر از عدل و داد می نمایند و قیام آن حضرت یک قیام جهانی است که همه اوضاع اجتماعی، سیاسی، اقتصادی بشر را فرا می گیرد و وعده ی الهی را محقق می سازد. جالب است که شخصی از امام جواد علیه السلام همین سؤال را نمود حضرت پاسخ دادند:

« به جهت آنکه نام و یاد مهدی به فراموشی سپرده می شود و بعد از آن فراموشی او قیام می کند» و شیخ مفید در روایتی از امام صادق علیه السلام نقل می کنند:

« مهدی قائم نامیده شده است، چون قیام به حق نماید»

و از برخی اخبار استفاده می شود به این علت مهدی را قائم می گویند؛ چون حضرت در عالم قبل از این عالَم در حال قیام بودند و مشغول نماز و عبادت پروردگار بودند.

در روایات وارد شده است که اگر درهر جا نام امام زمان علیه السلام به لقب برده شود، حضرت هم زمان به آن مکان وآن شخص توجه می کنند و خوب است که در مقابل ما هم، بلند شویم و با این عمل ابرازمحبت کرده وهم  اظهارآمادگی قیام و اظهار ادب و احترام داشته باشیم. و این عمل بلند شدن و سر پا ایستادن در عصر امام صادق علیه السلام بوده است، چنانکه از امام صادق علیه السلام پرسیدند، علت قیام چیست؟ حضرت فرمودند: صاحب الامر غیبتی دارد بسیار طولانی و از کثرت لطف ومحبتی که به دوستانش دارد، هر کسی وی را به لقب قائم یاد کنند، آن جناب هم نظر لطف به او خواهد کرد و چون در این حال مورد توجه امام واقع می شود سزاوار است از باب احترام، به پا خیزد و تعجیل در فرجش را از خداوند بخواهد.

پس این بلند شدن وقیام نمودن هنگام نام قائم آل محمد(ص) خود ریشۀ مذهبی دارد و ابراز ارادت و محبت نسبت به ایشان است، بلند شدن واجب نیست اما مستحب مؤکدّ است.

200 پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (عج)، ج اول، سید جعفر موسوی نسب، صص، 125و126و127 با اندکی تغییر

چگونه میتوان با وجود قحطی ومشکلات امروزه بشری به امام زمان اعتقاد داشت؟

 (فَإ نّا یحیطُ عِلمُنا بأبنا ئکمُ ولایعزُبُ عنّاشیءٌ مِن أخبارِ کمُ.)

ما از اخبار و اوضاع شما کاملا آگاهیم و هیچ یک از آنها بر ما پوشیده نیست.1

   طبق این حدیث نورانی که از ناحیه مقدسه امام زمان (ع)صادر شده است، آقا در هیچکدام از مراحل زندگی بشریت غافل نیستند و خبری در عالم اتفاق نمی افتد مگرایشان بواسطه اینکه حجت خدا بر تمام بشریت هستند،از آن اطلاع دارند. لذا اگر در دنیا ظلم و ستم و یا فقر و گرسنگی وجود دارد،اینطور نیست که امام زمان از آن بی اطلاع و غافل باشند، اما وظیفه امام زمان (ع)ابتدا هدایت انسانها به سوی صراط مستقیم خداوند است، ایشان برای احیای دین خدا و اجرای فرامین و دستورات انسان ساز دین مبین اسلام ذخیره شده اند، در ثانی فاجعه ها و جنایات در این عالم روز به روز بیشتر می شود و تا به جایی می رسد که از آن تعبیربه " مُلئِت ظلمأ وجورأ" می شود و این درست همان مریضی است که هر چه درد در او افزون تر می شود، آمادگی اش برای پذیرش نسخه پزشک بیشتر می شود، بویژه وقتی راه های گوناگون را برای درمان بیماری اش  می آزماید و از همه جا سرخورده می شود، آن موقع در برابر نسخه طبیب به طور کامل تسلیم می شود.

  جامعه بشری قرن ها است راههای مختلفی برای رسیدن به سعادت واقعی را می آزماید، در قرون گذشته نیمی از مردم دنیا به رژیم سوسیالیستی، مارکسیستی دلبسته بودند و عده ای دیگر به نظام کمونیستی که اِدعا داشت فقر و تنگدستی را از میان مردم دنیا می برد، و در آخر هم نتوانست و هم اکنون هم لیبرال دموکراسی، سنگ خوشبختی بشریت را به سینه می زند، اما دیریا زود سرشان به سنگ خواهد خورد و از سرانجام این کشورها مردم دنیا خواهند فهمید که این روش زندگی و سیاست و دنیا داری و مردم داری نیست و باید فکری دیگر بکنند آن وقت است که جامعه بشری لیاقت حکومت حضرت مهدی (ع) را خواهد یافت. البته معنای این حرف این نیست که همه مردم جهان آماده پذیرش اسلام هستند و به آسانی زیر بار حکومت حق می روند، اما سرانجام بعضی از مردم حقیقت خواه که زیر چنگال ستمگران دست و پا می زنند، تسلیم اسلام میشوند و حکومت عدل را بر پا می سازنند، خدای متعال کاری را بدون حکمت انجام نمی دهد و نعمت خودش را بیهوده به هدر نمی دهد، نعمت ولایت و امامت خویش را به کسانی عطا می کند که لیاقت آن را داشته باشند3. اما این احساس یأس و نا امیدی در امت های قدیم نیز بوده است: خداوند درسوره یوسف آیه 110 می فرماید:

( حَتّی اِذا استیأسَ الرُّسُلُ وظَنُّوا أنّهُمِ قَدکذُبوا جادَهُم نَصرُنا منُجّیَ مَن نَشاءُ وَلایُردُّ بَأسَنا عَن القوم المجرمین )تا آنگاه که رسولان مأیوس شدند و مردمان گمان کردند به آنها دروغ گفته شده است در این هنگام یاری ما به سراغ آنها آمد و پس آنان را که خواستیم نجات یافتند و مجازات و عذاب ما از قوم گنهکاران باز نمی گردد.

اما وقتی که ما منتظر فرج باشیم در جامعه فعالیت می کنیم و تا حد امکان آن را متحول می سازیم وقتی انسان مأیوس شود و گمان کند که از دستش کاری بر نمی آید با خیال راحت به مرگ تن می دهد. امام اعتقاد و امید به ظهور امام زمان (ع)دراین عصر به انسان ها و زندگی آنها هدف می بخشد.3

1- بحار الأنوار ج 53، ص175       2- آفتاب ولایت، ص122

3- آفتاب ولایت و آیت الله محمد تقی مصباح یزدی، ص124

4- همان، ص88

_ باید دانست که جایگاه رفیع امامت در مذهب شیعه، جایگاهی همانند یک پادشاه و یا ریئس جمهور و یا حاکم نیست که تنها فرماندهی سپاه و یا تقسیم سرمایه های عمومی میان مسلمانان و یا جهاد با دشمنان و این امور را به عهده داشته باشد، بلکه شیعه امامیه در پرتو تمسّک به حدیث ثقلین، امام را حجّت و خلیفه خدا در روی زمین می داند که همانند نبی از طرف خدا معیّن و منصوب می شود و تمام شئونات و مسئولیت های نبی مکرم اسلام به جز دریافت وحی را دارا می باشد. بنابراین امام علاوه براینکه مسئولیتها و وظایف برشمرده شده یک حاکم و پادشاه را دارند، فواید و وظایف دیگری هم دارند یا به عبارتی دیگر یک دسته از فواید و وظایف با حضور امام در جامعه تحقق می یابد و دسته ای دیگر که جزء اصلی ترین ومهمترین رسالت های امام در دنیا است، با وجود امام در جهان تحقق می یابد که از آن جمله به 9 فایده مهم اشاره می شود:

1- واسطه فیض بودن امام میان خداوند و انسانها

2- هدایت باطنی افراد لایق و شایسته هدایت

3- امید بخشی به مردم

4- امنیت بخشی به اهل دنیا

5- حفظ شیعیان از فتنه ها و هجوم دشمنان

6- فریاد رسی از افراد گم شده و یا در راه مانده

7- حفظ علوم و اسرار الهی

8- تهذیب نفوس از طریق توسل و دعا کردن برای تعجیل در فرج ایشان

9-اتمام حجّت خدا با مردم در رابطه با هدایت آنها به سوی صراط مستقیم ... این فایده ها که عرض شد اموری است که غیبت نمی تواند مانعی برای عملی ساختن آنها در میان مردم باشد، به علاوه حیات مادی و معنوی تمام موجودات به وجود امام زمان علیه السلام بستگی دارد.«بِبَقائهِ بَقَّّیتِ الدَّنیا و بِیُمنِهِ رُزِقَ الوری و بِوُجودِهِ ثَبتَتِ الارضُ والسَّماء وبِهِ یَملَاءُ الارضَ قِسطاً و عدلاً بَعدَ ما مُلئِت ظلماً و جوراً ».

« دنیا بواسطه او باقی است و مخلوقات از برکت او روزی داده می شوند و زمین و آسمان به سبب او قرار و ثبات دارند و خداوند زمین را به وسیله او پُر از عدل و داد می کند پس از آنکه از ظلم و ستم پُرگشته است.»و شیعه ها با اعتقاد به وجود امام زمان درعصر و زمان خود از قدرت و علم بی نهایت ایشان پشتوانه قوی و فولادینی دارند و شیعیان، خود را پیوسته تحت توجهات و عنایات ایشان می دانند که یار و یاور آنها است لذا همانند کوهی استوار در برابر دشمنانی می ایستند و ازطرفی خداوند فیاض مطلق است و وعدۀ قطعی و حتمی ظهور امام زمان را داده است، و می فرماید:اگر شما آماده بودید و بندگان صالح مورد نظر برای این امر فراهم بودند من هم حجّت خود را برای هدایت شما و ریشه کن نمودن ظلم و ستم می فرستادم، اما آنچه امروزه هست تنها ادّعایی واهی از آمادگی ما است و نقص از ناحیه مردم، ما فکر می کنیم که آمادگی ظهور را داریم، و چه خوش باشد اگر محک امتحان سره را از ناسره جدا سازد. والّا حجّت خدا از ما غائب نیست.

او فعال ترین مرد عالم است و دائماً اصول و قوانین حکومت وجامعه  داری را از جبرئیل می آموزد حل و فصل امور عالم ما و 120عالم دیگر که وجود دارد همگی به دست پربرکت ایشان انجام می گیرد.بطوری که حرکت تمام موجودات در تمام عوالم به وجود ایشان است.

( تنَزّلُ الملائکةُ و الرّوح فیها بِاِذنِ رَبِّهم مِن کُلِّ امر (سوره قدر آیه 4)

نازل می شوند ملائک و روح (که فرشته بزرگ خداست)به اجازه پروردگارشان در آن شب(شب قدر) و هر امری را می آورند (نزد امام زمان هر عصر) 

منبع: جزوه فواید امام غایب، مهدی اباذری- صص – 4و5و14و20

      در منابع شیعه و سنّی آمده است که مقام و منزلت امام مهدی علیه السلام در پیشگاه خداوند بس بزرگ و رفیع است ، او از سروران اهل بهشت و طاووس بهشتیان است ، برخوردار از نور الهی و الهام گیرنده و هدایت شده از سوی خداوند است و این مطالب غیر از محتوی روایت ها و دعاها و زیارتهایی است که بیانگر اعتقادات و احساسات ما نسبت به آن بزرگوار است.هرچند که او پیامبر نیست ، امّا خدای سبحان برای او کرامت ها و معجزات فراوانی قرار داده که به دست او جاری می شود .حدیث معروفی که علما ءِ شیعه و سنّی آن را معتبر می دانند و در کتاب غیبت شیخ طوسی آورده شده است ، آمده است که پیامبر صل الله علیه واله و سلم فرمودند : (( ما فرزندان عبدالمطلب سروران اهل بهشتیم من ، حمزه ،علی ، حسن ، حسین و مهدی ))

     در روایات مشروحی که درباره مقام والای ائمه طاهر من و بویژه مقام حضرت مهدی علیه السلام است می خوانیم : او نور خدا روی زمین است ، حجت خدا بر خلق ، قائم به حق ، جانشین خدا روی زمین ، شریک قرآن در لزوم اطاعت معدن علم الهی و گنجینه ی اسرار خداوند است که برای نمونه می توان فرازی از دعای افتتاح که نمایی از ادب و احترام شیعیان به پیشگاه آن حضرت است اشاره کنیم . (( َاللهُمَ اِنّا نَرغَبُ اِلَیک فی دَ ولَةٍ کریم تُعِزُّ بِها الإ سلامَ  وَ اَهله وَ تُذِ لُ بِها النفاقَ و تَجعَلنا فیها مِن الدُّعاةِ اِلی طا عَتِک ))

      این حدیث صراحت دارد که آغاز نهضت حضرت از ناحیه مشرق خواهد بود  و از امیرالمؤمنین علیه السلام و از کتاب بحارالأنوار نقل شده است که فرمودند :

            آغاز کار او از مشرق است ، زمانی که این امر پیش آید، سفیانی خروج  می کند .

      از طرفی آنچه علماءِ بر آن اتفاق دارند و روایات متواتر آنرا تأ کید می کنند ، این است که ظهور حضرت از مکّه مکرمه است ، بنابراین باید منظور امیرمؤمنان علیه السلام که فرمودند:  ((آغاز کار  او از مشرق است )) یعنی پیدایش کار و مقدّمات نهضت او از مشرق است و همچنین می توانیم بفهمیم که ظهور مقدّمات نهضت حضرت ، قبل از خروج سفیانی است و فاصله ی بین این مقدّمات و خروج سفیانی  مدتی نه کوتاه و نه طولانی است ، حتّی میتوان گفت روایت اشاره به این نکته دارد که حرکت زمینه سازان ظهور در ایران انگیزه و علت خروج سفیانی است ، زیرا جنبش سفیانی واکنشی است جهت رویارویی  با موج فراگیر شدن نهضت اسلامی که زمینه ساز قیام آن حضرت خواهد بود .


- عصر ظهور ، علی الکورانی  ، ص 210 و 211 ( مترجم مهدی حقی )

امامی که غائب است و مردم به آن دسترسی ندارند تا مشکلات خود را با او در میان بگذارند چگونه می توان حجت خدا بر مردم باشد ؟چنین فایده ی وجود  امامی در عصرغیبت چیست؟

١. مفهوم غائب بودن امام به این معنا نیست که ایشان وجود نا پیدا و رؤیایی دارند بلکه این گونه است که هر چند امام مهدی علیه السلام ظهور ندارند امّا حضور دارند و اساسأ غیبت ایشان به معنای از نظر مخفی بودن است و به عبارت دقیق تراین مردم هستند که از امام خویش غایبند .

٢. همچنین باید گفت که غیبت یکی ازاسرار الهی است و از آنجا که علم بشر محدود است لذا می تواند به اسرار خداوند پی ببرد (وَ ما اُوتیتُم مِنَ العَلمِ اِلاّ قَلیلأ ) از دانش جز اندکی به شما داده نشده.^١

بنابراین کسی نمی تواند نسبت به وجود امری (مانند غیبت امام زمان) به علّت عدم کشف سِرّ این امر به آن اعتراض کند و آن را بی فایده و بی مصلحت بداند.

٣. امر غیبت امام زمان یک امر اتفاقی و بی سابقه نیست بلکه غیبت حجت های الهی در مقطعی از زمان در سنّت الهی یک امرمعمولی بوده است . چنانچه گروهی از پیامبران و اولیاء خدا مانند (حضرت موسی ،خضر،یونس،عزیر،صالح،ابراهیم علیه السلام ...) از دیدگان مردم عصر خویش پنهان بودند ،امّا هرگز از حوادث و اوضاع زمان غفلت نداشتند و به جهت ولایت و اختیاراتی که از جانب خدا به ایشان داده شده بود پیوسته در اموال و نفوس تصّرف می کردند و اوضاع را طبق صلاح، رهبری می کردند.

۴. پیامبر بزرگ اسلام در پاسخ به این پرسش که آیا در زمان غیبت مردم از وجود (قائم) فایده ای می برند؟ فرمودند :

بلی سوگند به پروردگاری که مرا به پیامبری برانگیخت ، در زمان غیبتش از اونفع می برند و ازنور ولایتش بهره میگیرند همانگونه که از خورشید به هنگام قرار گرفتن در پشت ابر ها استفاده می کنند^٢.

مولای ما امیرالمؤمنین در مورد غیبت امام مهدی می فرمایند:

هنگامی که امام غایب از نسل من از دیدها پنهان شود ، مردم از حدود شرع  بیرون روند و توده مردم خیال می کنند که حجت خدا از میان رفته است و امامت باطل شده است ، به  خدا سوگند در چنبن روزی حجت خدا در میان آنهاست در کوچه ها و بازارهایشان گام بر می دارد .در خانهایشان وارد می شود ، در شرق و غرب جهان به سیاحت می پردازد و گفتار مردم را می شنود، بر اجتماعاتشان وارد می شود به آنها سلام می کند و مردم را می بیند امّا مردم تا روز معیّن و وقت مقرّر او را نمی بینند^٣.

 

١. سوره اسراء آیه 85 قرآن  کریم     ٢. بحارالأنوار، ج 52، ص 92، چاپ اسلامیه      ٣. یوم الخلاص ، ص 139

-250 پرسش و پاسخ پیرامون امام ان علیه السلام ، سید جعفر موسی نسب از ص 209 تا 212 با کمی تغییر.