پرسش و پاسخ مهدوی

با وجود مهدی موعود چرا قحطی و مشکلات گریبان گیر بشر است؟

      برای روشن شدن بهتر پاسخ لازم است چند پیش زمینه مربوط به هم بیان شود

      ١-تحقق موجودات عالم و فعل و انفعال های موجود در آن، براساس قانون علل و اسباب پی ریزی شده است و جریان علل و اسباب، یک سنت الهی در همه هستی گسترش دارد، همان گونه که امام صادق(علیه السلام)می فرماید: «ابی اللّه ان یجری الاشیاء الّا باسباب فجعل لکل شیء سبباً» خداوند ابا دارد از این که مخلوقات عالم جز با وجود سبب، جریان و تحقق داشته باشد، پس برای هر چیزی سببی قرار داد; بنابراین، بنابر حکمت خداوندی هیچ حادثه، وضعیت و موجودی در عالم به وقوع نمی پیوندد، مگر آن که پیش از آن سبب یا سبب هایی در کار بوده است و این قاعده، شامل همه مخلوقات، حتی انسان و سرنوشت او نیز می شود.

      ٢- براساس قاعده علیت که بر نظام زندگی فردی و اجتماعی مردم حاکم است، افراد بشر از نظر میزان استعدادها، توانایی ها، گرایش ها، شرایط زندگی خانوادگی، فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و مانند آن، با هم تفاوت دارند و این تفاوت، لازمه زندگی اجتماعی بشر است، زیرا بسیاری از ارزش ها، فضیلت ها، رقابت ها، نو آوری ها و پیشرفت های مربوط به ابعاد زندگی انسان، به همین تفاوت ها مربوط است; برای مثال، شکوفایی فضیلت های اخلاقی، مانند حسّ نوع دوستی، ترحم، ایثار و انفاق، گاه در پرتو درک همین تفاوت در میان افراد بشر می باشد.

      ٣- آن که در دنیا هم خوبی ها و دارایی ها وجود دارد و هم نداری ها و فقر، و مسلم است که خداوند سبحان همان گونه که خوبی مطلق، همه دارایی ها و امکانات را به کسی نداده، بدی مطلق، نداری و فلاکت ها را نیز به کسی نداده است; به بیان دیگر، مردم در داشتن دارایی های دنیایی و نداری های آن، نسبی هستند، به این معنا که بسیارند کسانی که از نظر زندگی در رفاهند، ولی از مشکلات روحی در عذابند و بسیارند افرادی که از نظر روحی و جسمی، سالم هستند، ولی از بهره های مادی، محروم اند، عده ای زیبایی خوبی دارند، ولی از توان فهمیدن کمتری برخوردار هستند، عده ای فقیرند، ولی ازکمالات معنوی بالایی برخوردارند; بنابراین، هر انسانی از جهتی دارا، و از جهت و یا جهت های دیگر نادار و فقیر است.

      ۴-  بسیاری از نقص ها، کاستی ها و گرفتاری ها براساس حکمت الهی، آزمایش خداوند است تا در پرتو آن، نه تنها عیار وجودی افراد از ناخالصی پاک شود و به مراحل کمال برسند، بلکه افراد شایسته از افراد ناشایست جدا گردند، همان گونه که قرآن به آزمایش بودن آن ها چنین تصریح می کند: «ولَنَبلُوَنَّکُم بِشَیء مِنَ الخَوفِ والجوعِ ونَقص مِنَ الاَمولِ والاَنفُسِ والثَّمَرتِ وبَشِّرِ الصّـبِرین (بقره، 155); ما به طور حتم همگی شما را یا با خوف و یا گرسنگی و یا نقص اموال و جان ها و میوه ها می آزماییم و تو ای پیامبر، صابران را بشارت بده.» بنابراین، آزمایش های الهی که در قالب دارایی و ناداری، زیبایی و بدشکلی، تندرستی و مرض، مستعد بودن و کودن بودن، حیات و ممات و مانند آن ظهور پیدا می کند، خود جلوه های رحمت الهی هستند که حکیمانه مردم را در این مسیر به کمال و قرب الهی می خوانند.

      ۵-  بسیاری از ناداری ها و نقص ها و گرفتاری های افراد، گذشته از آن که می تواند ناشی از ظلم و ستم دیگران و یا آزمایش الهی باشد، ممکن است ناشی از سوء اختیار و استفاده نکردن از توانایی های خود و شکوفا نکردن استعدادهای خدادادی موجود در هر شخصی باشد; از این رو، در قیامت، خداوند بر ضدّ آنان احتجاج می کند، همان گونه که امام صادق(علیه السلام)می فرماید: روز قیامت، خداوند تعالی به بنده اش می فرماید: ای بنده من! آیا نسبت به وظایف و توانایی های خود در دنیا آگاهی داشتی؟ اگر بگوید: بله، خداوند به او می فرماید: پس چرا به آن چه می دانستی، عمل نکردی، و اگر بنده بگوید: نمی دانستم، خداوند منان به او می فرماید: پس چرا یاد نگرفتی تا عمل کنی.» بنابراین، برخی فقرها و فلاکت های انسان ها ناشی از نبود آگاهی های لازم، برای شیوه زندگی درست و یا عمل نکردن به دانسته های خود است.

       ۶-  رحمت خداوند عبارت است از افاضه نعمت بر مستحق و رساندن هر چیزی به سعادتی که شایستگی و استعداد رسیدن به آن را دارد; بنابراین، رحیم بودن خداوند و بی نهایت بودن آن، برای خوش بختی و بهره مندی مردم از رفاه، امکانات، داشتن کمالات جسمی و معنوی و مانند آن، کافی نخواهد بود، بلکه افزون بر آن، داشتن زمینه پذیرش رحمت الهی در وجودافراد و فراهم کردن مقدمات بهره مندی از آن هم لازم می باشد. بنابر مقدماتی که بیان شد باید دید که فقر و فلاکت و گرفتاری های برخی انسان ها ناشی از چیست؟ اگر پدید آمده از ظلم و حق کشی دیگران بوده که بایستی در رفع ستم کوشید و اگر ناشی از آزمایش الهی است که باید این گونه که افراد را بنابر دستور قرآن که می فرماید: «وبَشِّرِ الصّـبِرین» (بقره، 155) به صبر و تحمل فرا خواند و اگر ناشی از سهل انگاری و کوشش نکردن خود آن افراد است که در این صورت، افزون بر تشویق آنان به جدیت و سعی در رفع گرفتاری های خود، با همیاری و هم فکری مؤمنان، می توان مقدمات کار و کوشش را برای آنان فراهم کرد و زمینه های بهره مندی آنان از رحمت الهی را در وجود آنان ایجاد نمود.

 اصول کافی، کلینی، ج 1، ص 183. . بحارالانوار، علامه مجلسی، ج 2، ص 29.

تفسیر المیزان، علامه سید محمد حسین طباطبایی، ترجمه موسوی همدانی، ج 7، ص 35.




:: برچسب‌ها: معرفت و شناخت امام زمان(عج)

نویسنده : هم عهدان منتظر
تاریخ : چهارشنبه ۱۸ آذر ۱۳۸۸