پرسش و پاسخ مهدوی

مفهوم رجعت در فرهنگ شیعی بر اساس آیات قران به چه معنا است ؟

      « رجعت » در لغت به معنی بازگشت است و مقصود از آن در فرهنگ شیعه، بازگشت گروهی از انسانها پس از ظهور حضرت مهدی(عج) و قبل از برپایی قیامت به دنیا است.

گواه روشن بر وجود رجعت، پیش از هرچیز قرآن کریم است که در آیۀ 84 سورۀ نمل می فرماید:

[ یَومَ نَحشُرُ مِن کلِّ اُمّة فوجاً ممّن یُکَذِّبُ بآیاتِنا فَهُم یوزَعون] روزی که از هر امّتی گروهی از آنان را که آیات ما را  تکذیب می کردند زنده می کنیم و آنان بازداشت می شوند.

و در آیۀ 87 می فرماید: [ یَومَ یُنفَخُ فِی الصورِ ففزعَ مَن فِی السمواتِ و مَن فِی الارض اِلّا مَن شاءَاللهُ و کلٌّ أتوهُ و اخرینَ] روزی که در صور دمیده شود، همۀ کسانی که در آسمانها و زمین هستند _ مگر آن کس را که خدا بخواهد _ به شدّت می ترسند (از شدّت  ترس جان دهند آنگاه زنده شده) و همگان با ذلّت نزد او حاضر می شوند.

چنانچه می بینیم آیات فوق از دو روز سخن گفته و «یوم» دوم را بر«یوم» نخست عطف نموده است. افزون بر این، در روز نخست، تنها از زنده شدن گروهی خاص سخن به میان آورده و در روز دوم از مرگ همۀ انسانها یاد کرده است. از ملاحظۀ مجموع این نکات در می یابیم که روز نخست غیر از روز قیامت بوده و آن دو با هم فرق دارند.

نتیجه اینکه، از مقایسه دو آیۀ سورۀ نمل و اختلاف آنها در مضمون، باید گفت که جهان در انتظار دو روزاست؛ که در یکی تنها برخی از انسانها محشور می شوند و در دیگری همۀ انسانها. روایات شیعه، روز نخست را مربوط به پس از ظهور حضرت مهدی(عج) و قبل از رستاخیز می داند.

در هر حال بازگشت بهترین انسانها و شقی ترین آنها قبل از رستاخیز امر شگفت انگیزی نیست، زیرا در امّت های پیشین نیز گروهی پس از مرگ،بار دیگر زنده شده و پس از مدّتی برای بار دوم، درگذشته اند.1

بازگشت گروهی به این جهان نه مخالف حکم عقل است، و نه معارض با نقل. زیرا همانگونه که یادآور شدیم به تصریح قرآن در امّتهای پیشین چنین واقعه ای رخ داده، و این خود بهترین گواه بر امکان آن است. و این نیز که برخی پنداشته اند رجعت با تناسخ یکسان است، تصوری کاملاً بی پایه است، زیرا تناسخ آن است که نفس پس از مرگ بار دیگر حیات خویش را از نطفه آغاز کند و یا به بدن دیگری تعلّق بگیرد. حال آنکه در رجعت هیچ یک از این دو امر باطل وجود ندارد.

حکم رجعت از این جهت بسان زنده شدن مردگان در امّتهای پیشین، و معاد جسمانی در قیامت بوده و در حقیقت جلوه ای کوچک از رستاخیز نهایی است که در آن همۀ انسانها بدون استثنا زنده می شوند.

روایت شیعه دربارۀ رجعت در حد تواتر بوده و بیش از سی محدّث در بیشتر از پنجاه کتاب آن را نقل کرده اندبه عنوان مثال:

آیۀ « اُذکُروا نِعمَتَ اللهِ عَلیکُم اَو جَعَلَ فیکُم أَنبیاءَ وَ جَعَلَکُم ملوکاً »

« پدر محمد بن سلیمان دیلمی از امام صادق(ع) دربارۀ آیۀ فوق سؤال کرد و امام صادق(ع) در جواب فرمودند: پیامبران عبارتند از: رسول خدا، ابراهیم، اسماعیل و فرزندانش و پادشاهان ،ائمه هستند. گفت عرض کردم کدام پادشاهی به شما داده شده است، فرمود: پادشاهی بهشت و پادشاهی رجعت. »



برگرفته از کتاب منشور عقاید امامیه، آیت الله سبحانی 239 الی 242

1- احیاءِ گروهی از بنی اسرائیل: سورۀ بقره آیه های 55-56، احیاءِ مقتول بنی اسرائیل به وسیله بقره موسی: سورۀ بقره آیه های 72-73، مرگ گروهی از مردم و زنده شدن آنها: بقره آیۀ 243. احیاءِ عزیر پس از چند سال: بقره آیۀ 259، احیاءِ مردگان با اعجاز حضرت مسیح: سورۀ آل عمران آیۀ 49.

2- بحار الانوار:53/136.




:: برچسب‌ها: مبانی اعتقادی مهدویت

نویسنده : هم عهدان منتظر
تاریخ : سه‌شنبه ٤ اسفند ۱۳۸۸