پرسش و پاسخ مهدوی

نیابت خاص و نیابت عام امام زمان علیه السلام یعنی چه و با هم چه تفاوتی دارد؟

      نیابت خاص مخصوص دورۀ غیبت صغری است و در آن امام زمان علیه السلام اشخاصی را که همگی از علماء و بزرگان شیعه بودند به اسم و رسم به مردم معرفی می نمودند و هر کدام از آنها را به وسیلۀ نائب پیش از خود به مردم معرفی می کردند و با اتمام دوران غیبت صغری باب نیابت خاصّه امام زمان علیه السلام هم به پایان رسیده است.

     این نائبان به علّت اینکه چهار نفر بودند به نوّاب اربعه شهرت دارند، این افراد بودند:

     1- ابو عمر عثمان بن سعید عمریِ اسدیِ عسکری: او از آغاز غیبت امام عهده دار نیابت آن حضرت شد.

     2- ابو جعفر محمد بن عثمان بن سعید: او فرزند نائب اول است و بعد از او به مقام نیابت امام زمان رسید.

    3- ابوالقاسم حسین بن روح نوبختی: او از دستیاران نائب دوم بود که بعد از او به نیابت رسید.

     4- ابوالحسن علی بن محمد سمری: او نیز به دستور امام زمان و وصیّت نائب سوم به این مقام رسید.

     هر یک از این نائبان طی نامه ای که حضرت برای نائب قبل می فرستادند که (توقیع) نام دارد، برگزیده می شدند. و با توقیع آخرین حضرت 6 روز قبل از مرگ نائب آخر به دستور خود حضرت دیگر کسی برای نیابت انتخاب نشد.

      امّا نیابت عامّۀ حضرت صاحب الامر؛ پس از پایان یافتن دوران غیبت صغری و نیابت خاصه و با آغاز غیبت کبری، هدایت شیعیان تحت عنوان « نیابت عامّه » از طرف حضرت مهدی علیه السلام به خود شکل گرفت، به این صورت که امام ضابطه ای کلی و صفات و مشخصاتی عام به دست ما دادند که در هر عصر، فرد شاخصی که آن ضابطۀ کلی را از هر جهت و در همۀ ابعاد داشته باشد، او نائب امام شناخته می شود. و به نیابت از او در امور دین و دنیا، ولی جامعه است. سخن او سخن امام و اطاعت از او واجب می باشد و مخالفتش حرام می باشد.

     اسحاق بن یعقوب دربارۀ تکلیف شیعیان در غیبت کبری از امام مهدی علیه السلام سؤال کردند. و در توقیع پاسخ به او آمده بود:« و اَمّا الحوادثُ الواقِعَه فَارجِعُوا فیها اِلی رُواةِ حَدیثِنا فَإِ نَّهُم حُجَّتی عَلیکُم و أَنا حجة الله عَلَیهِم.»

« در پیش آمدهایی که برای شما رخ می دهد باید به راویان حدیث و اخبار ما(علماء) رجوع کنید، ایشان حجت من بر شما هستند و من حجت خدا بر ایشان هستم.»

      امام حسن عسکری(ع) طی حدیثی که دربارۀ علماء فرمودند، خصوصیّت های این فقها در دوران غیبت کبری که باید از آنها پیروی کنیم را بیان فرمودند:

« هر یک از فقها که بر نفس خود مسلّط باشد و دین خود را حفظ کند و با هوای نفس خود مخالفت ورزد و امر خدا را اطاعت کند بر همگان واجب است که از او تقلید نمایند.»


برگرفته از: کتاب تاریخ عصر غیبت. نوشتۀ: مسعود پور سید آقایی و جباری و عاشوری و حکیم. به طور خلاصه ص45.کتاب فرهنگ نامۀ مهدویت، خدا مراد سلیمانیان ص420.

 




:: برچسب‌ها: مبانی اعتقادی مهدویت

نویسنده : هم عهدان منتظر
تاریخ : چهارشنبه ٩ تیر ۱۳۸٩